Sáng

HIỆU ỨNG LAN TỎA. ẤN TƯỢNG ĐẦU TIÊN RẤT QUAN TRỌNG

Theo nghiên cứu, ấn tượng đầu tiên được thực hiện trong vòng 20 giây khi gặp người mới, trong 20 giây đó, 55% ấn tượng dựa trên ngoại hình, 38% dựa trên giọng điệu và giọng nói và 7% dựa trên những từ chúng ta sử dụng. Sự thật là ấn tượng chủ yếu dựa vào ngoại hình. Vậy ấn tượng đầu tiên và hiện ứng lan tỏa tác động như thế nào đến sự thành công?

Con người chúng ta thích tư duy bằng lý trí nhưng lại hay ra quyết định dựa trên cảm xúc

Bạn nghĩ gì khi bạn tình cờ gặp một người có vẻ ngoài chỉnh chu và sang trọng trên đường?

Chắc chắn bạn sẽ nghĩ anh ta là một người lịch lãm và thành công. Thứ nhất, bởi vì ngoại hình của anh ta đã chiếm 55% ấn tượng của bạn. Thứ hai, hiệu ứng hào quang rất mạnh mẽ, nó khiến ta bị chi phối bằng cảm xúc nhiều hơn hiện thực.

Hiệu ứng lan tỏa (Halo Effect) chỉ ra rằng: “Nếu bạn có ấn tượng tốt với một người thì bạn có xu hướng sẽ “nhìn” vào điểm tốt của người ấy . Khi có ấn tượng xấu thì bạn thường nỗ lực nhìn cái xấu của người khác mà không thèm để ý đến ưu điểm của họ”.

Hiệu ứng lan tỏa (hay còn được gọi là hiệu ứng hào quang) là gì?

Thuật ngữ này được đặt ra bởi nhà tâm lý học Edwin Thorndike vào năm 1920 với tiêu đề “The Constant Error in Psychological Ratings”.

Thorndike yêu cầu các sĩ quan chỉ huy đánh giá một loạt các phẩm chất của các binh sĩ cấp dưới. Bao gồm về các đặc điểm thể chất như vóc dáng, các đặc điểm tính cách như trí tuệ, khả năng lãnh đạo và lòng trung thành. Ông phát hiện ra mối tương quan mạnh mẽ bất ngờ giữa các đặc điểm thể chất vượt trội và đặc điểm tính cách vượt trội.

Ông thấy rằng việc một phẩm chất được xếp hạng cao sẽ dẫn đến các phẩm chất khác được xếp hạng cao. Trong khi nếu có những điều bị đánh giá tiêu cực thì dẫn đến một số đặc điểm bị xếp hạng thấp hơn.

Mặc dù trên thực tế thì các phẩm chất có thể không liên quan đến mức độ nó gây ảnh hưởng đến những phẩm chất còn lại. Chẳng hạn, đẹp trai thì không liên quan gì đến lòng trung thành, và dĩ nhiên trí thông minh thì chẳng liên quan gì đến việc đáng tin cậy. Nhưng xu hướng tâm lý đồng ý với một lựa chọn dễ dẫn đến việc chúng ta đồng ý với những lựa chọn tiếp theo.

Ứng dụng hiệu ứng lan tỏa trong đời sống

Hiệu ứng lan tỏa xuất hiện trong nhiều lĩnh vực đời sống xã hội. Về cơ bản, mọi người đều thích những người có vẻ như họ là một lợi ích của xã hội hơn là một gánh nặng của xã hội. Tại sao người có ngoại đẹp là tốt hơn?

hiệu ứng lan tỏa trong đời sống

Chúng ta thường có xu hướng thích tiếp xúc những người mang ý nghĩa tích cực hơn. Cái đẹp mang nghĩa tích cực. Ngoại hình ở đây có nghĩa là bạn mang theo mình như thế nào, bạn có tự tin hay không, bạn xử lý tốt bản thân của mình như thế nào, bạn ăn mặc ra sao, có mùi như thế nào, trông bạn có vệ sinh không, bạn có nói chuyện nhẹ nhàng.

Lấy một vài ví dụ trong đời sống

Giả sử bạn là một người đi mua hàng và gặp người bán hàng của bạn. Một người bán hàng mặc vest lịch lãm chắc chắn sẽ giúp bạn cảm thấy yên tâm hơn một người mặc quần áo luộm thuộm, người có mùi hương khó chịu.

Trong một trường hợp khác, tại một buổi phỏng vấn, có hai ứng cử viên tham gia phỏng vấn xin việc vào công ty nọ. Hai người có năng lực chuyên môn ngang nhau, bằng cấp như nhau, đều thông minh và có khả năng sáng tạo xuất sắc, đáp ứng đẩy đủ yêu cầu của công việc. Tuy nhiên một người ăn mặc chỉnh tề lịch sự, đến phỏng vấn đúng giờ, người thứ hai ăn mặc lôi thôi lếch thếch, đến phỏng vấn muộn 10 phút, cử chỉ tùy ý, ăn nói suồng sã. Kết quả, ứng cử viên thứ nhất sẽ được chọn và ứng cử viên thứ 2 sẽ bị loại. Nguyên nhân người thứ 2 bị loại bởi vì anh gợi lên hình ảnh một người thích nổi loạn, vô kỷ luật và khó hòa nhập với văn hóa công ty.

Ứng dụng hiệu ứng lan tỏa trong kinh doanh

Hiểu về hiệu ứng tâm lý này của con người, ta có thể giải thích được nhiều hiện tượng thú vị trong kinh doanh. Với những thương hiệu đã có tên tuổi, hiệu ứng lan tỏa (Halo effect) tạo cho bạn một lợi thế cạnh tranh rất lớn khi xâm nhập thị trường mới.

Thị trường thức ăn nhanh sẽ vẫn chưa lên cơn sốt nếu chưa có bóng dáng của McDonald dù hiện tại các anh hào KFC, Lotteria, Jollibee cũng không phải loại vừa, thị trường bán lẻ từ Co-op mart, Big C, Metro, Lotte Mart, rồi E-mart sẽ vẫn tạm hiền hòa cho đến khi Wal-mart xuất hiện (hiện giờ là chưa) và thị trường cà phê cũng không ngoại lệ khi cuộc chơi bắt đầu nóng lên khi Starbucks đến Việt Nam.

Hiệu ứng Halo là hệ quả của quá trình đầu tư xây dựng hình ảnh thương hiệu một cách bài bản, nghiêm túc. Đây là phần thưởng cho những doanh nghiệp có tầm nhìn và sớm nhận ra giá trị to lớn của thương hiệu.

Để tạo được hiệu ứng lan tỏa thì ấn tượng lần đầu tiên là vô cùng quan trọng

Trong marketing, thành công phi thường của Apple là môt ví dụ điển hình ? Ấn tượng đầu tiên của Apple chính là iPod. Thời kỳ đầu, họ liên tục “dội bom” công chúng với quảng cáo TV, báo và billboards chào hàng máy nghe nhạc iPod. Và kết quả rất ấn tượng. Apple chiếm 73.9% thị phần nhạc số. Thương hiệu iPod mạnh đến nỗi hầu như không ai nhớ ra thương hiệu thứ 2 sau iPod là gì.

Thế những hoạt động marketing hỗ trợ cho dòng sản phẩm máy tính cá nhân của Apple là gì? Câu trả lời là : Không đáng kể. Đây chính là mấu chốt. Apple đã dồn mọi ngân sách marketing cho iPod, tạo ra hiệu ứng lan tỏa bao phủ cho mọi dòng sản phẩm khác.

hiệu ứng lan tỏa Apple

Trong truyền thông, báo chí: Ấn tượng ban đầu với nhà báo là vô cùng quan trọng. Điều đó ảnh hưởng nhiều đến giọng điệu mà báo chí dành cho doanh nghiệp của bạn là tích cực hay tiêu cực. Liệu bài của bạn gửi đến tòa soạn được đăng hay bị quăng ngay vào thùng rác không thương tiếc. Yếu tố quyết định chính là thông tin lần đầu tiên bạn đưa ra công chúng có đủ ấn tượng. Trong buổi họp báo đầu tiên bạn có để lại cảm tình tốt với các nhà báo được mời. Hãy chăm chút thật kĩ cho lần đầu tiên.

Hệ quả của hiệu ứng lan tỏa

Mọi người thường có xu hướng đưa ra đánh giá cho những điều mà họ biết ban đầu về ai đó, thay vì những điều mà họ sẽ biết trong tương lai.

Như chúng ta cũng biết thì hệ quả của hiệu ứng này có thể dẫn đến việc mỗi người có những sự đánh giá thiếu khách quan. Nhưng nếu hiểu được sự thật này thì đã đến lúc bạn trả lời được câu hỏi “Vì sao xấu cũng là một cái tội?”.

Ấn tượng đầu tiên tích cực dẫn đến sự gắn kết xã hội; ấn tượng đầu tiên tiêu cực dẫn đến sự thiên vị và định kiến ​​xã hội.

Hiệu ứng hào quang bóp méo hiện thực. Nó tạo ra những ấn tượng sai lầm. Ví dụ, có thể khiến các nhà nghiên cứu bỏ qua các thông tin chưa xác thực; doanh nghiệp trở nên tự mãn; giáo viên để đánh giá quá cao hoặc đánh giá thấp thành tích thực sự của học sinh; cảnh sát xác định sai nghi phạm; ngân hàng để cho vay bất cẩn.

hiệu ứng lan tỏa

The term “halo effect” is a misnomer since the phenomenon is as much about the devil in us as it is about our angelic side.

Thuật ngữ “hiệu ứng hào quang” là một cách gọi sai vì hiện tượng này thiên nhiều về ma quỷ trong chúng ta cũng như về khía cạnh thiên thần của chúng ta. Theo Arthur Dobrin D.S.W.

Vì sao ấn tượng đầu tiên rất quan trọng?

Hiệu ứng lan tỏa đã cho ta thấy được tầm quan trọng của ấn tượng đầu tiên. Ấn tượng đầu tiên xảy ra trước khi chúng ta kịp thể hiện được khả năng giao tiếp của mình. Nếu không đầu tư ngay từ ban đầu, đối phương sẽ ngay lập tức từ chối bạn trước khi bạn tiếp xúc trao đổi với họ.

You never get a second chance to make a first impression

Bạn không bao giờ có cơ hội thứ hai để tạo ấn tượng đầu tiên

Ấn tượng ban đầu là yếu tố quan trọng nhất ngay tại thời điểm mới làm quen, và ấn tượng này sẽ phải mất rất lâu sau mới phai mờ. Bạn sẽ không bao giờ có cơ hội thứ hai để tạo lại ấn tượng ban đầu.

Chắc chắn rằng ấn tượng ban đầu của người khác về bạn là điều cực kỳ quan trọng, cho nên dù gì thì bạn cũng phải đẹp. Việc dễ dàng nhất bạn có thể chú ý, đó chính là thông qua cách ăn mặc của mình. Ăn mặc lịch sự chắc chắn là một từ khóa quan trọng. Mặc đẹp, mặc lịch sự giúp bạn tạo ra những ấn tượng đầu quan trọng, bởi bạn sẽ rất mất nhiều công sức và thời gian để sửa lại ấn tượng đầu nếu như nó đã không tốt.

“Bạn có thể không đẹp bẩm sinh, nhưng bạn không được phép để cho bản thân mình trở nên xấu xí”

Nếu muốn bản thân trở nên đẹp, có thể. Chỉ là mức độ quyết tâm và khao khát của bản thân đến đâu mà thôi. Để có một ngoại hình đẹp cần chú ý, để ý vào việc chăm sóc bản thân. Thêm vào đó là rèn luyện cơ thể. Sau đó là rèn luyện thần thái của mình cho thật ấn tượng. Sức hút cá nhân, sự tự tin, vẻ nồng nhiệt – tất cả đều vô cùng quan trọng.

Không có người phụ nữ xấu chỉ có người phụ nữ không biết làm đẹp

“Mọi người sẽ luôn phán xét bạn qua vẻ bề ngoài. Nếu không muốn người khác đánh giá sai lầm về bạn, vậy thì đừng tạo ra ấn tượng sai lầm”

Nếu bạn là một anh chàng hiền lành, tốt bụng nhưng bị người khác e dè, tránh né, bạn oán tránh mọi người vì họ đánh giá bạn như một tên du côn chỉ do đầu tóc, cách ăn mặc, hành vi cử chỉ của bạn. Vậy tại sao một người hiền lạnh như bạn lại ăn mặc và hành xử như một tên du côn? Nếu bạn không muốn người khác đánh giá sai về bạn thì tốt nhất bạn không nên tạo ra một tình trạng trong ngoài bất nhất như vậy.

Nếu bạn là một cô gái nhà lành, bạn nổi điên lên khi một người đàn ông dừng xe lại hỏi bạn giá bao nhiêu một đêm. Nhưng bạn lại quên mất rằng chính cách ăn mặc của bạn khiến cho người ta hiểu lầm rằng bạn là một cô gái bán hoa.

Bạn là một người trưởng thành có công ăn việc làm đàng hoàng, nhưng mỗi lần lên mạng bạn lại văng tục chửi thề, gây sự khắp nơi. Như vậy cũng khó trách mọi người đánh giá bạn là một đứa trẻ trâu tám,chín tuổi.

Hiệu ứng lan tỏa rất mạnh mẽ, nhưng nó có quan trọng trong các mối quan hệ lâu dài

Chẳng hạn như giữa giáo viên và học sinh. Khi mỗi học kỳ bắt đầu, người giáo viên chào đón học sinh của mình mặc áo khoác và đeo cà vạt trong suốt tuần đầu tiên. Tuy nhiên, trong phần còn lại của học kỳ, ông dạy lớp trong trang phục bình thường, giản dị hơn. Các sinh viên sẽ nhớ cuộc gặp gỡ đầu tiên của họ một cách tích cực.

Trong khi mặc quần áo có thể khiến học sinh nghĩ rằng giáo viên phải biết vấn đề của mình vì anh ta tạo ấn tượng đầu tiên về chuyên môn. Hiệu ứng sẽ bị hao mòn nếu sau đó người đó trở thành một giáo viên nghèo.

Trường hợp ngoại lệ

Ấn tượng đầu tiên quan trọng nhưng quan trọng hơn là kết quả “cuối cùng”. Nếu bạn chưa bao giờ nhìn thấy hoặc nghe nói về Einstein, lần đầu tiên bạn nhìn thấy ông ấy, ấn tượng của bạn rất có thể là tiêu cực. Bây giờ khuôn mặt của ông ấy gắn liền với thiên tài, không điên rồ vì Einstein là người đã định nghĩa thiên tài là gì.

Vấn đề là rất ít người trong chúng ta là Einsteins và chúng ta thường không có cơ hội khắc phục ấn tượng đầu tiên tiêu cực. Vậy nên, ấn tượng đầu tiên vẫn vô cùng quan trọng.

Nguồn tham khảo:

Arthur Dobrin, D.S.W. (2013, 02 05). psychologytoday.com. Retrieved from The Power of First Impressions: https://www.psychologytoday.com/us/blog/am-i-right/201302/the-power-first-impressions

Chu Đăng Điệp. (2014, 06 09). Hiệu ứng lan tỏa (Halo Effect) và ứng dụng thuật tâm lý trong marketing. Retrieved from brandsvietnam.com: https://www.brandsvietnam.com/congdong/topic/385-Hieu-ung-lan-toa-Halo-Effect-va-ung-dung-thuat-tam-ly-trong-marketing

Edward. (2019, 07). Hiệu ứng hào quang: Vì sao xấu cũng là một cái tội? Retrieved from tamly.blog: https://tamly.blog/hieu-ung-hao-quang-vi-sao-xau-cung-la-mot-cai-toi/

What Is the Halo Effect? (n.d.). Retrieved from psychologytoday.com: https://www.psychologytoday.com/us/basics/the-halo-effect

Take care and stay sweet 😀

Love ya,

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *